ENKA-Ede was een enorme fabriek (1920-2002) waar van viscose rayon garen (kunstzijde) en sponzen geproduceerd werden. Hiervoor waren veel grondstoffen voor nodig om de kunstzijde te kunnen produceren. Met name de chemicaliën, kolen (tot 1954) en zware stookolie (1954 tot 1972) werden per spoor aangevoerd en vanaf het hoofdspoornet met eigen materieel naar het fabrieksterrein gebracht.
In het verre verleden had deze fabriek een eigen perron waar treinen van Nijmegen en Utrecht de werknemers mee vervoerden. In 1928 werkten er 3200 dames in de fabriek, waarvan er 2000 per trein gehaald en gebracht werden. Deze “werklieden” treinen hebben vanaf 1924 tot 1933 gereden. Bij aankomst in Ede werd de locomotief afgekoppeld en bleven de personen wagons gewoon staan wachten tot de dames weer naar huis gebracht moesten worden.
Tijdens de bouw 1919-1922 lag er een uitgebreid smalspoornet (700 mm) voor het interne transport van stenen, zand en de bouwmaterialen zoals de staal constructies. Dit transport werd verzorgt door paarden ook was er een stal op het terrein waar de aannemers een paard en een begeleider konden huren.
Er werd nog geen gebruik gemaakt van een kleine locomotief om de goederen naar de bouwplaats te brengen. Maar werden er paarden en menskracht in gezet.
Over paarden gesproken… voor de stoomketels moest ook een schoorsteen gebouwd worden. Hiervoor kwam de schoorsteenbouwer Sjang Geelen uit Neer in beeld en hij realiseerde deze 75 meter hoge schoorsteen in 11 weken. 
Twee schoorsteen bouwers en 1 paard verplaatsten 876.000 kg. aan stenen en cement. Dit ene paard werd gebruikt om de radiaalstenen en cement van de werf naar de bouwplaats te brengen.
In 1976 ontplofte een gas opslag bij het station en veroorzaakte veel materiele schade. Ook de top van deze schoorsteen was instabiel geworden en werd ingekort tot 52 meter hoogte. Inmiddels zijn deze schoorsteen en de spingas schoorsteen, nu beide eigendom van BOEI, gerestaureerd en voorzien van nieuwe voegen en klembanden.
Nadat de fabriek gereed was werd er voor het interne transport (1922-1948) ook een uitgebreid straatrail (700 mm) traject aangelegd inclusief wissels en simpele draaischijven. De wissels waren zonder tongen dus met wat drukken en duwen kwam de lorrie in het juiste spoor.
Opnieuw werd een stal, maar nu voor 5 paarden, ingericht en de begeleiders kwamen in dienst van de ENKA. Ik vond nog een foto uit 1948 voor de elektro werkplaats waar er nog een stukje straatrail te zien is. Na 1948 kwamen er elektrisch aangedreven transport middelen zoals voorheftrucs en perronkarren.
Normaalspoor locomotieven op het terrein van ENKA-Ede.
Bij het traceren van al deze locomotieven bleek dat het hoofdkantoor in Arnhem de bestellingen deden en niet altijd even nauwkeurig opgaven waar deze locomotief te werk gesteld werd. Tussen de fabrieken onderling werden ook dikwijls de locomotieven gewisseld of naar Ede gebracht voor een revisiebeurt. Dit werd met diepladers gedaan omdat deze locomotieven geen bevoegdheden hadden om over het hoofdspoornet te rijden.
1922–1940 Gmeinder MLK – 4 cilinder dieselmotor van 60 PK.
Er is weinig van dit kleine locomotiefje bekend. Behoudens een ontwerp tekening uit 1921. Ook is nog een afbeelding terug gevonden uit 1945 waar zij tussen een aantal locomotieven staat in Zutphen. Herkenbaar aan de bijzondere vorm van de huif.
1940–1945 Hanomag LTH 30 / 4846 stoomlocomotief 1922-1925
Tijdens de oorlogsjaren waren vloeibare brandstoffen niet of nauwelijks verkrijgbaar. Daarom ging men over op stoomtractie, de kolen waren aanwezig voor het stoken van de stoomketels in de energiecentrale. Men huurde daarom, van de oud-ijzer handelaar Dotremont uit Maastricht, twee stoom locomotieven de Hanomag 9853 en 4846. Op 17 sept. 1944 (Operatie Market Garden) werd de locomotief lek geschoten en dus onbruikbaar gemaakt. Op dat moment werd de fabriek ook zwaar beschadigd en kwam de productie tot stilstand.
1945-1950 Overjarige Gmeinder MLK dieselmotor 60 PK.
Een overjarig (uit ±1922) MLK diesel locomotief aangeschaft. Mogelijk is de oude machine, die in Zutphen stond, opgelapt en weer terug naar Ede gebracht.
1948-1971 Planet 7 diesellocomotief 18 ton en 75 PK
De Engelse firma HIBBERD leverde vijf oude gereviseerde locomotieven via LOCOSPOOR aan de AKU. Deze machines werden verdeeld over de AKU vestigingen en nummer 7 kwam naar Ede. Het onderhoud van deze locomotieven vond plaats in Ede. Ze waren allen groen geverfd en hadden wel mooie biezen gekregen zodat het nog wat leek.
1971–2002 Orenstein en Koppel 26707. – diesel locomotief 120 PK
Deze locomotief, de O&K MB 125 N, heeft 31 jaar op het terrein rond gereden. Met het trekgewicht van 5000 kg en eigen gewicht van 20.000 kg. Na het sluiten van de fabriek werd zij in 2003 verkocht aan de firma Snoei in Werkendam. Van 2003 tot 2007 was ze in dienst bij de firma Shunter BV in Rotterdam en kreeg “Nicky” als koosnaam.
Smalspoor transport op het terrein van ENKA Ede.
Ondanks alle vergaande verbeteringen in de bedrijfsvoering bleef er toch een stuk smalspoor (700 mm) tussen de persbleek en de droogtunnels in bedrijf. Deze z.g. straatrail was gemaakt van roestvast staal vanwege het chemische milieu in de persbleek.
Na dat de spinspoelen met garen schoongespoeld was werden ze op lorries gestoken en via de rail naar de droogtunnels gebracht. Oorspronkelijk gebeurde dat met menskracht, in de loop van de tijd werden de spoelen groter en dus zwaarder en de menskracht werd vervangen door kleine elektrische transporteurs.